มะเขือขื่น มีสรรพคุณและประโยชน์อย่างไรบ้าง

อาหารเพื่อสุขภาพ - สมุนไพร

มะเขือขื่นนั้นมีชื่อตามท้องถิ่นต่างๆ ว่า มะเขือเสวย มะเขือคำ มะเขือแจ้ มะเขือเหลือง เป็นต้น มีชื่อสามัญเป็นภาษาอังกฤษอยู่หลายชื่อเช่นกัน ซึ่งได้แก่ Dutch eggplant, Indian Nightshade, Cock roach berry ส่วนชื่อทางวิทยาศาสตร์คือ Solanum aculeatissimum Jacq. สันนิษฐานว่ามีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของทวีปเอเชีย ซึ่งหมายรวมถึงประเทศไทยด้วย จัดเป็นไม้ล้มลุกกึ่งไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงประมาณ 1-3 เมตร มักขึ้นตามที่รกร้างว่างเปล่า หากดินร่วนซุยจะเจริญเติบโตได้ดี สามารถแพร่พันธุ์ได้เอง หรือจะนำเมล็ดมาเพาะปลูกก็ได้ จัดเป็นมะเขือป่า เพราะมีหนามแหลมคมอยู่มากตามลำต้น เป็นพืชที่ทนทานต่อสภาพดินฟ้าอากาศ และโรคจากแมลง

ผลมะเขือขื่นนั้นเป็นทรงกลม มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-3 เซนติเมตร ผลอ่อนจะเป็นสีเขียวเข้ม เมื่อสุกแล้วจึงจะเป็นสีเหลืองสด เนื้อด้านในติดเปลือกมีสีเหลือง ส่วนที่ติดเมล็ดจะมีสีขาวและสีเขียวอ่อน เมล็ดมีสีน้ำตาลขนาดเล็ก รูปร่างแบน และมีจำนวนมาก

คนไทยนิยมนำมาทำอาหารเพื่อรับประทาน โดยใช้ส่วนเนื้อและเปลือกเท่านั้น ส่วนเมล็ดจะเอาทิ้ง รับประทานเป็นผักจิ้มน้ำพริกได้ หรือจะไปใส่ในส้มตำอีสาน เพื่อจะช่วยลดความเค็มของปลาร้าก็ได้ หรือนำมายำกับสาหร่ายก็ดี จะนำไปทำแกงต่างๆ ก็อร่อยไม่แพ้กัน เช่น แกงส้มมะเขือขื่น แกงป่า เป็นต้น

มะเขือขื่น 100 กรัม จะอุดมไปด้วยสารอาหารต่างๆ เช่น วิตามินซี 63 มิลลิกรัม, แคลเซียม 55 มิลลิกรัม, ฟอสฟอรัส 22 มิลลิกรัม เป็นต้น

ซึ่งมีสรรพคุณและประโยชน์ต่อร่างกายมากมาย ดังนี้

  1. ใช้เป็นยาบำรุงร่างกาย
  2. ใช้เป็นยาแก้ไข้สันนิบาต
  3. ใช้เป็นยาแก้ไอ ช่วยขับเสมหะในลำคอ ทำให้น้ำลายน้อยลง แก้น้ำลายเหนียว
  4. หากนำรากมาต้มและอมไว้ในปาก จำนวนประมาณ 15 กรัม จะช่วยบรรเทาอาการปวดฟันได้
  5. หากนำรากมาฝนเป็นกระสาย ใช้เป็นยาแก้โรคซาง ชัก ในเด็กได้
  6. ช่วยบรรเทาอาการปวดกระเพาะอาหาร
  7. หากนำราก 15 กรัม มารวมกับหญ้าแซ่ม้า 15 กรัม และต้นทิ้งถ่อน แล้วต้มกับน้ำเพื่อรับประทาน สามารถใช้เป็นยาแก้อัณฑะอักเสบได้
  8. ใบสดสามารถนำมาใช้ภายนอก ตำพอกเพื่อแก้พิษ แก้ฝีหนองได้
  9. เมล็ดมีสรรพคุณต้านมะเร็งได้
  10. ใช้เป็นยาแก้อาการปวดบวมต่างๆ รวมทั้งอาการฟกช้ำดำเขียวได้
  11. ใช้เป็นยาขับลมชื้น
  12. ใช้เป็นยาแก้ไขข้ออักเสบ
  13. ใช้เป็นยาแก้มือเท้าชา
  14. ใช้เป็นส่วนประกอบในตำรับยาหลายชนิด เช่น ยาขับเสมหะ ยาแก้ไอ แก้อาเจียน รักษาหืด รักษาโรคผิวหนัง กลาก เกลื้อน รักษาแผลเป็นหนอง และยังใช้เป็นส่วนผสมของยาบำรุงกำลังได้ด้วย

รู้ถึงคุณประโยชน์มากมายของมะเขือขื่นกันแล้ว ช่างน่าสรรหานำมาทำเป็นกับข้าวต่างๆ จะแกง ยำ ผัด หรือกินสดๆ กับน้ำพริก ก็ล้วนแล้วแต่น่าลองทั้งนั้น จัดเป็นผักพื้นบ้านอีกชนิดหนึ่งที่ดี และควรค่าแก่การนำมารับประทานเป็นอย่างยิ่ง