ขี้ครอก

อาหารเพื่อสุขภาพ - สมุนไพร

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Urena lobata L.
ชื่อวงศ์ :  Malvaceae
ชื่อสามัญ : Caesar weed, Hibiscus burr, Jute africain
ชื่อพ้อง : U. speciosa Wall.
ชื่ออื่นๆ : ขี้คาก , หญ้าผมยุ่ง , หญ้าอียู(ภาคเหนือ) ; บอเทอ , ปะเทาะ(กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน) ; หญ้าหัวยุ่ง(เย้า-แม่ฮ่องสอน) ; ขมงดง(สุโขทัย) ; ขี้หมู(นครสวรรค์) ; ขี้ครอกป่า(ภาคกลาง) ; ปูลู , เส้ง(ภาคใต้) ; ปอเส้ง(ปัตตานี) ; ปูลุ(มลายู-นราธิวาส)

ลักษณะ
ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 3-5 ฟุต. คล้ายมะเขือ เปลือกเหนียว ลำต้นสีเขียวแกมเทา มีขนรูปดาวปกคลุมตลอดลำต้น ยอดอ่อน ใบและก้านใบ

ใบ เป็นใบเดี่ยวริมจักเว้าแฉกลึกขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย  แผ่นใบเป็นคลื่นมีขนสากมือ  มีหูใบ 1 คู่ ต้นที่ใบแฉกลึก เรียกว่า “ขี้ครอกตัวผู้” ต้นที่ใบแฉกตื้น เรียกว่า “ขี้ครอกตัวเมีย”

ดอก ออกเดี่ยวๆ เกิดที่ซอกใบ สีชมพูแกมม่วง หรือแดงแกมขาว กลีบดอกรูปไข่กลับ 5 กลีบ กลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบประดับ 5 กลีบ เกสรเพศผู้จำนวนมากสีชมพูม่วง ก้านชูสีขาวนวลรวมกันเป็นหลอดหุ้มเกสรเพศเมียไว้ ปลายเกสรแยกเป็น 10 ก้านสั้นๆ ส่วนปลายเป็นตุ่ม  ดอกบานในตอนเช้ามืด เลยเที่ยงมักเริ่มหุบดอก

ผล ทรงกลมแป้นแบ่งเป็น 5 พู ผิวผลมีหนามแข็งสั้นและมีน้ำเหนียวติด  เมล็ดรูปไตสีน้ำตาล มีพูละ 1 เมล็ด

สรรพคุณ
ใบ  รสขื่น ต้มจิบ แก้ไอ ขับเสมหะ
ราก  รสเย็น  ถอนพิษไข้ แก้พิษร้อน
ทั้งห้า  รสขมเย็น  ขับปัสสาวะ แก้ไตพิการ

อ้างอิง
วุฒิ วุฒิธรรมเวช. (2540). สารานุกรมสมุนไพร: น. 137, กรุงเทพฯ:โอเดียนสโตร์.
http://clgc.rdi.ku.ac.th/index.php/rs/weed/364-urena
http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=10948.10;wap2
http://goo.gl/g9fgcm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *