สีเสียดเหนือ

อาหารเพื่อสุขภาพ - สมุนไพร

ชื่อวิทยาศาสตร์ :    Acacia catechu (Linn. f.) Willd.
วงศ์ :         Leguminosae (Mimosaceae)
ชื่อสามัญ :     Catechu Tree  Cutch Tree
ชื่ออื่น :  สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ)  สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)  สีเสียดไทย

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 
ไม้ต้นขนาดกลาง สูงถึง 15 เมตร เปลือกสีเทาคล้ำ แตกเป็นสะเก็ดบาง เรือนยอดเป็นรูปกรวยต่ำๆ ตามกิ่งก้านมีหนามโค้งเป็นคู่อยู่ทั่วไป ใบ ประกอบแบบขนนก 2 ชั้น มีก้านแขนง 10-20 คู่  ใบย่อยเล็กมากเรียงกันแน่นอยู่บนแกนกลาง 30-50 คู่ ดอก เล็ก ออกเป็นช่อแบบหางกระรอก สีเหลือง กลิ่นหอมอ่อนๆ ยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร ผล เป็นฝักแบน บาง แคบ สีน้ำตาล แตกเมื่อแก่

ส่วนที่ใช้ :  เปลือกต้น เมล็ดฝัก
ก้อนสีเสียด (เป็นสิ่งสกัดที่ได้จากการนำเนื้อไม้มาตัดให้เป็นชิ้นเล็กๆ ต้มกับน้ำ กรองและเคี่ยวให้งวด จะเหลือก้อนแข็ง สีดำและเป็นเงา

ลักษณะภายนอกของเครื่องยา:
ได้จากการนำแก่นต้นสีเสียด สับให้เป็นชิ้นๆ แล้วต้มและเคี่ยว หลังจากนั้นระเหยน้ำที่ต้มได้ให้เหนียวข้น จะได้ของแข็งเป็นก้อน สีน้ำตาลดำ เป็นมัน แข็ง รูปร่างไม่แน่นอน ผิวนอกหยาบ มีด้านในด้านหนึ่งที่แตกจะมันวาว ไม่มีกลิ่น รสขม ฝาดจัด

สรรพคุณ :
เปลือกต้น  – แก้บิด แก้ท้องร่วง  สมานแผล แก้ท้องเดิน
เมล็ดในฝัก –  ฝนแก้โรคหิด แผลน้ำกัดเท้า

วิธีและปริมาณที่ใช้
ก้อนสีเสียดช่วยฝาดสมาน แก้อาการท้องเดิน
ใช้ผงประมาณ 1/3 -1/2 ช้อนชา (หนัก 0.3-1 กรัม) ต้มเอาน้ำดื่ม

แก้บิด แก้ท้องร่วง สมานแผล แก้ท้องเดิน 
นำเปลือกต้นชงกับน้ำเดือด รับประทานครั้งละ 1-2 ช้อนโต๊ะ

แก้แผลเรื้อรัง
ใช้เปลือกต้น ต้มกับน้ำ ใช้ล้างแผล หัวนมแตก ใช้ล้างแผล แก้แผลเน่าเปื่อยเรื้อรัง น้ำกัดเท้า

แก้โรคหิด
ใช้เมล็ดฝัก ฝนทาแก้โรคหิด

แผลน้ำกัดเท้า
นำยางที่สกัดได้จากแก่นของต้นเอาฝนกับน้ำให้ข้น ๆ แล้วทาบริเวณที่น้ำกัด วันละ 2-3 ครั้ง

บัญชียาจากสมุนไพร: ที่มีการใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ตามประกาศ คณะกรรมการแห่งชาติด้านยา (ฉบับที่ 5)    ปรากฏการใช้สีเสียดไทย ในยารักษาอาการโรคในระบบทางเดินอาหาร ปรากฏตำรับ ”ยาเหลืองปิดสมุทร” มีส่วนประกอบของสีเสียดไทย และสีเสียดเทศ ร่วมกับสมุนไพรอื่นๆในตำรับ มีสรรพคุณบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ เช่น อุจจาระไม่เป็นมูก หรือมีเลือดปนและท้องเสียชนิดที่ไม่มีไข้

สารเคมี
ทั้งต้น  พบ  Epicatechin
เปลือกต้น พบ Catechol, Gallic acid, Tannin
แก่น พบ  Catechin, Dicatechin
ใบ พบ  Catechin, Isoacacatechol, Tannins isoacacatechol acetate

ที่มา
http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_23_2.htm
http://www.samunpri.com/HerbalHealthCare/?page_id=119
http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=139

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *