ลำดวน

อาหารเพื่อสุขภาพ - สมุนไพร

ชื่อวิทยาศาสตร์     Melodorum fruticosum Lour.
วงศ์         Annonaceae
ชื่ออื่น  หอมหวน

เป็นพรรณไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ

ถิ่นกำเนิด 
ประเทศแถบอินโดจีน พบตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้งภาคตะวันออก และภาคกลางของไทย

ลักษณะทั่วไป 
ไม้ต้นขนาดกลาง สูง 5-10 เมตร หรืออาจถึง 20 เมตร ไม่ผลัดใบ เรือนยอดรูปกรวย หนาทึบ ลำต้นเปลาตรง เปลือกต้นสีน้ำตาล แตกขรุขระเป็นสะเก็ด โตช้า เจริญเติบโตได้ดีในที่ชุ่มชื้น ดินร่วนซุย

 ใบ ใบเดี่ยวเรียงสลับในระนาบเดียวกันของกิ่ง รูปรีแกมรูปของขนานหรือใบรูปหอก กว้าง 3-4 เซนติเมตร
ปลายใบแหลม โคนใบสอบหรือมนสีเขียวเข้ม ใต้ใบสีอ่อนกว่าหรือสีเขียวนวล

 ดอก ออกดอกเป็นดอกเดี่ยวบริเวณซอกใบที่ปลายกิ่ง สีเหลือง กลีบดอกหนาและแข็ง 6 กลีบ เรียงเป็นสองชั้น ชั้นละ 3 กลีบ กลีบดอกชั้นนอก 3 กลีบ รูปไข่ปลายแหลม แผ่กางออก ปลายกลีบงุ้มเข้าเล็กน้อย เมื่อบานกลีบจะโค้งออก กลีบดอกชั้นใน 3 กลีบ งุ้มเข้าหากันเป็นรูปสามเหลี่ยม เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร มีกลิ่นหอมเย็นตอนเย็นถึงเช้า ดอกบานนานประมาณ 2 สัปดาห์
ออกดอกเดือนธันวาคม-มีนาคม

ผล ผลกลุ่ม ทรงกลม เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.6 เซนติเมตร สีเขียว เมื่อแก่เป็นสีดำ รสหวานอมเปรี้ยว

การขยายพันธุ์ 
เพาะเมล็ด หรือตอนกิ่ง ต้นก้าจาการเพาะเมล็ดจะโตช้า แต่แข็งแรงและทนแล้งได้ดี ใช้เวลามากกว่า 5 ปีจึงจะออกดอก กิ่งตอนออกรากค่อนข้างยาก การตอนกิ่งควรตอนจากิ่งที่ปลายยอดหรือกิ่งที่เคยออกดอกแล้ว ในปีถัดมาก็จะออกดอกกิ่งตอนที่ตอนจากิ่งกระโดงที่โคนต้นต้อง
ใช้เวลา 2-3 ปีจึงจะออกดอก ต้นที่ขุดล้อมมาต้องใช้เวลานานเกือบปีจึงจะฟื้นตัว

ความเป็นมงคล
คนโบราณเชื่อว่า บ้านใดปลูกต้นลำดวลจะทำให้เกิดความคิดถึง ความสดชื่น เพราะ ต้นลำดวลเป็นสัญลักษณ์แห่งความกลมกลืน ความดูดดื่ม ความชื่นฉ่ำ นอกจากนี้ดอกของต้นลำดวนยังมีกลิ่นหอมเย็นสีนวลสว่าง กระจายไปทั่วบริเวณใกล้ ๆ  และยังเชื่ออีกว่า เกสรของดอกลำดวนเป็นยาวิเศษอย่างหนึ่ง ที่เหมาะสำหรับบำรุงสุขภาพจิตที่ดีอีกด้วย

การใช้งานด้านภูมิทัศน์ (Landscape Used) :   
พุ่มใบสวย   ดอกมีกลิ่นหอม   ปลูกประดับสวน    แต่ควรปลูกระหว่างไม้ต้นอื่นๆ เพราะต้องการความชุ่มชื้นจึงจะเติบโตได้ดี

 ประโยชน์ :
ช่วยขับลมในกระเพาะอาหาร  บรรเทาอาการท้องอืด  ท้องเฟ้อ  นอกจากนี้ลำดวนใช้ทานเป็นยาบำรุงเลือด  บำรุงหัวใจ  บำรงร่างกาย   บำรุงกำลัง  เหมาะสำหรับผู้ที่อ่อนเพลีย ไร้เรียวแรง  รับประทานแล้วช่วยให้รู้สึก  กระปรี้กระเปร่า

ผลมีรสหวานรับประทานได้

ดอก มีกลิ่นหอม รสเย็น แก้ไข้ แก้ลมวิงเวียน บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต

ยาสมุนไพรพื้นบ้าน ใช้  เนื้อไม้และดอกแห้ง ต้มน้ำดื่ม ช่วยบำรุงหัวใจ แก้ลม วิงเวียน บำรุงโลหิต บำรุงกำลัง แก้ไข้

ตำรายาไทย  จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้ง 9 ใช้เป็นส่วนผสมในตำรับยาหอม ดอกแห้ง เป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต แก้ลม แก้ไข้

ที่มา : 
หนังสือสมุนไพรเพื่อสุขภาพ
http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=107
http://www.biogang.net/biodiversity_view.php?menu=biodiversity&uid=9196&id=106415
http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=11409

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *