คัดจมูก หรือ อาการจมูกคั่ง

จมูก

คัดจมูก หรือ อาการจมูกคั่ง (Nasal congestion) เป็นอาการอุดกั้นของช่องจมูก เนื่องมาจากเยื่อบุจมูกบวมจากการอักเสบของหลอดเลือด อาการคัดจมูกเกิดจากหลายสาเหตุ และทำให้เกิดอาการหลากหลายตั้งแต่สร้างความรำคาญจนถึงทำให้เกิดอันตรายแก่ชีวิต ในทารกแรกเกิดซึ่งสามารถหายใจได้เฉพาะทางจมูกเท่านั้น หากเกิดอาการคัดจมูกในอายุ 2-3 เดือนแรกจะรบกวนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และทำให้เกิดการหายใจอึดอัดเป็นอันตรายถึงชีวิต ส่วนอาการคัดจมูกในเด็กโตและวัยรุ่นมักเพียงสร้างความรำคาญ

อาการคัดจมูกอาจรบกวนการเจริญของหู การได้ยินและการพูด อาการคัดจมูกอย่างมากอาจรบกวนการนอนหลับ ทำให้กรน และเกี่ยวข้องกับการหยุดหายใจขณะนอนหลับ อาการคัดจมูกในเด็กทำให้ทอนซิลคอหอยโต ก่อให้เกิดการหยุดหายใจขณะนอนหลับเรื้อรังร่วมกับภาวะเลือดมีออกซิเจนน้อย (hypoxia) และภาวะหัวใจข้างซ้ายล้มเหลว ซึ่งการรักษาคือการผ่าตัดเอาต่อมทอนซิลและทอนซิลคอหอยออก

อาการจมูกคัดอาจทำให้ปวดศีรษะและใบหน้าเล็กน้อยได้ ก่อให้เกิดความไม่สบายตัว

สาเหตุหลัก

  • ภูมิแพ้
  • โรคหวัดหรือไข้หวัดใหญ่
  • ไข้ละอองฟาง
  • ไซนัสอักเสบหรือการติดเชื้อที่โพรงไซนัส
  • หากร่างกายอยู่ในตำแหน่งซึ่งเลือดเข้าเลี้ยงศีรษะมาก เช่น หัวห้อยลง หลอดเลือดในโพรงจมูกอาจอักเสบได้
  • มะเร็ง
  • หญิงมีครรภ์อาจมีอาการคัดจมูกจากการเพิ่มปริมาณเลือดเลี้ยงทั่วร่างกาย

การรักษา (1)

  • การดื่มน้ำมากๆ ช่วยให้ร่างกายสามารถขับสิ่งระคายโพรงจมูกและลดการคั่งได้ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ดื่มน้ำสะอาด น้ำผลไม้ และน้ำชา ร่วมกับการพักผ่อนนอนหลับให้เพียงพอสามารถช่วยลดอาการคัดจมูกได้ การนั่งตัวตรงและไม่นอนลงช่วยบรรเทาอาการคัดจมูกได้บ้าง หลีกเลี่ยงคาเฟอีน การหายใจเอาอาการชื้นจากเครื่องทำความชื้นหรือการอาบน้ำอุ่นช่วยบรรเทาอาการคัดจมูกและความรำคาญลงได้
  • แม้ว่าโรคหวัดและไข้หวัดใหญ่จะไม่สามารถรักษาหายได้ด้วยยา แต่ยาจำพวกพาราเซตามอล ยาแก้คัดจมูก ยาพ่นจมูกหรือยาหยอดจมูก ยาแก้ไอและยาอมอาจช่วยบรรเทาอาการได้บ้าง นอกจากนี้มีการพิสูจน์ว่าการใช้ยาเริ่มต้นทันทีหลังจากเริ่มมีอาการช่วยลดเวลาการเป็นไข้หวัดใหญ่
  • สาเหตุจากอาการคัดจมูกอาจเกิดจากปฏิกิริยาภูมิแพ้จากไข้ละอองฟาง การรักษาหลักคือการหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ที่ได้รับการวินิจฉัยยืนยันแล้ว สารต้านฮิสทามีนและยาแก้คัดจมูกช่วยบรรเทาอาการได้แต่ไม่สามารถรักษาไข้ละอองฟางให้หายได้ หากผู้ป่วยแพ้เกสรดอกไม้ควรให้สารต้านฮิสทามีนต่อเนื่องตลอดฤดูที่เป็นเพื่อบรรเทาอาการ
  • ยาแก้คัดจมูกเฉพาะที่ (Topical decongestant) ควรให้ผู้ป่วยอย่างมาก 3 วัน เนื่องจากอาจเกิดอาการกลับมาเป็นอีกเรียกว่า rhinitis medicamentosa

การรักษา (2)

  • กินยาแก้แพ้-คลอร์เฟนิรามีน ครึ่ง-1 เม็ด วันละ 2-3 ครั้ง, หรือใช้สมุนไพร-หอมแดง
  • หายใจให้ไอน้ำอุ่นๆ ผ่านรูจมูก โดยใช้น้ำเดือดๆ เทใส่ถ้วยหรือแก้ว (อาจใส่ขิง หัวหอม ยาหม่อง หรือน้ำมันระเหยเพียงเล็กน้อย) ใช้มือ 2 ข้าง ปิดปากถ้วย โดยเหลือช่องระหว่างนิ้วชี้กับนิ้วหัวแม่มือให้จมูกหายใจเอาไอน้ำได้
  • หาสาเหตุที่ทำให้เป็นและหลีกเลี่ยงเสีย
  • ออกกำลังกายให้มากขึ้น
  • ถ้าไม่ดีขึ้นใน 1-2 สัปดาห์ ควรไปหาหมออย่างน้อยสักครั้งหนึ่ง เพื่อให้รู้ว่าเป็นอะไร และจะปฏิบัติรักษาตัวอย่างไร

ข้อมูลอ้างอิง

https://www.doctor.or.th/doctorme/head/12557
https://th.wikipedia.org/wiki/คัดจมูก

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *